Jezički osećaj ispred dekreta: Učenici naše škole istraživali rodnu ravnopravnost u jeziku

Učenici odeljenja II-1 i II-2 Gimnazije u Vrnjačkoj Banji učestvovali su tokom oktobra 2026. u zanimljivom lingvističkom istraživanju na temu „Rodna ravnopravnost u jeziku: Nazivi zanimanja u ženskom rodu“. Istraživanje je sprovedeno u okviru Obogaćenog jednosmenskog rada (nastavnica koja je organizovala i realizovala aktivnost je Danijela Brđović). Kroz spoj teorijske analize i empirijske ankete, kojom je obuhvaćeno 38 učenika istog razreda, naši đaci su izneli svoj stav po pitanju socijalnih femininativa i rodno osetljivom jeziku.

Istraživanje je pokrenuto sa ciljem da se utvrdi kako učenici procenjuju ženske nazive zanimanja, koji kriterijum im je presudan pri izboru reči i da li upotrebu ovih oblika povezuju sa borbom za rodnu ravnopravnost.

Analiza odgovora donela je vrlo jasne i zanimljive pokazatelje o jezičkim navikama srednjoškolaca:

Načelna podrška: Većina učenika (73,7%) smatra da žene koje obavljaju određena zanimanja treba imenovati posebnim nazivom u ženskom rodu.

Izazov „neprirodnosti“: Čak 73,7% ispitanika navodi da im pojedini noviji ili administrativno nametnuti ženski nazivi (poput psihološkinja, dekanka, teološkinja) zvuče neprirodno.

Kriterijum zvučnosti: Pri izboru oblika, najveći broj učenika (57,9%) ističe eufoničnost, odnosno prirodnost i to kako reč zvuči, kao najvažniji faktor. Gramatička pravilnost je na drugom mestu sa 18,4%.

Veza sa ravnopravnošću: Najveći broj učenika (73,7%) veruje da je upotreba socijalnih femininativa samo delimično povezana sa društvenom ravnopravnošću polova.

Rad je detaljno opisao rascep između administrativno-pravnih težnji da se ženski oblici uvedu u sve sfere i stava zvaničnih jezičkih institucija, poput Matice srpske i Odbora za standardizaciju srpskog jezika. Zaključak ovog učeničkog projekta jeste da se jezik ne može uspešno menjati administrativnim dekretima.

Celokupan rad je dostupan u pdf formatu.